Instagram cd. – wyniki badań ilościowych

Mój ostatni tekst o Instagramie wzbudził sporo emocji. Podczas dyskusji najczęściej pojawiające się zarzuty były takie, że nie można opierać wniosków o badania jakościowe. Można :). Zwłaszcza, że tak naprawdę tekst dotyczył zachowań – a wiadomo, że człowiek najczęściej myśli co innego, mówi co innego i robi co innego (taka ludzka natura :)). Dlatego osobiście uważam, że zachowania najlepiej badać jakościowo (np. za pomocą obserwacji – uczestniczącej i nieuczestniczącej, wywiadów pogłębionych etc.), a nie ilościowo.

Niemniej jednak stwierdziłam, że skoro jest tak duże zapotrzebowanie na dane ilościowe w kontekście Instagrama, postaw, zachowań etc., to nie ma problemu, żebym je zrealizowała. Badania ilościowe mogą dodatkowo pokazać jakieś zjawisko, które wcześniej zostało zbadane innymi metodami. I tak zresztą się okazało.

Poniżej zamieszczam wyniki badań, które przeprowadziliśmy na początku lipca (2 tygodnie po publikacji mojego tekstu). Respondenci mieli do dyspozycji 10 zdań (tak naprawdę hipotez z mojego tekstu), z którymi mogli się zgodzić lub nie w 5-stopniowej skali. Jak zobaczycie poniżej, wyniki nie odbiegają od tego, co napisałam we wcześniejszym tekście. Instagram zdecydowanie częściej oceniany jest negatywnie (powoduje obniżenie nastroju, prezentuje sztuczny świat etc.) niż pozytywnie (jest inspiracją, głównym źródłem informacji).

Dla przykładu – aż 62% badanych zgodziło się ze stwierdzeniem, że świat prezentowany na Instagramie często jest światem nieprawdziwym.

Dodam, że na zamieszczonych tu wykresach uwzględniłam tylko odpowiedzi „zgadzam się w dużym stopniu” i „zgadzam się w bardzo dużym stopniu”. Gdybym uwzględniła każdą odpowiedź z obszaru „zgadzam się”, wyniki poszybowałyby w niektórych przypadkach nawet do 80% i więcej.

Wszystkie wykresy podzielone są ze względu na płeć i grupy wiekowe. Na samej górze wykresu zawsze znajduje się informacja, jak odpowiadał ogół respondentów – różowym paskiem zaznaczona jest natomiast grupa, w której mamy nadreprezentację w danym temacie.

I tak widać np., że grupa wiekowa 18-24 lata statystycznie częściej zgadza się ze stwierdzeniem, że przeglądając niektóre zdjęcia na Instagramie, miewa obniżony nastrój, gorsze samopoczucie i niższą samoocenę. Ten wynik nie dziwi – to najmłodsza grupa, bardzo podatna na wpływ grupy rówieśniczej, często szukająca jeszcze swojej tożsamości, niepotrafiąca do końca rozróżnić, co jest prawdziwe a co nie.

Aż 65% badanych zgadza się ze stwierdzeniem, że zdecydowana większość treści publikowanych na Instagramie nastawiona jest na lajki, a nie na wartościowy przekaz. W grupie 35-44 lata (która z drugiej strony statystycznie najczęściej uznaje Instagrama za źródło inspiracji) wskaźnik ten wzrasta do 71%.

Połowa badanych zgodziła się ze stwierdzeniem, że na Instagramie dominuje postawa „my-life-is-cooler-than-yours”. W grupie 25-34 lata z tym stwierdzeniem zgadza się aż 64% badanych.

Jeżeli chodzi o samouprzedmiotowianie się kobiet na Instagramie (kolejny gorący wątek z dyskusji), to aż 62% badanych zgadza się z tym stwierdzeniem w dużym i bardzo dużym stopniu. W grupie kobiet odsetek ten wzrasta do 64%, a w grupie 18-24 do 68% (sic!).

I porównawczo to samo pytanie o mężczyzn. Wyniki są zdecydowanie niższe niż w przypadku kobiet i jednocześnie bardziej oceniający wobec siebie są sami mężczyźni (47% wskazań).

Jeżeli chodzi o Instagrama jako źródło inspiracji, to tylko co trzeci respondent zgadza się z takim stwierdzeniem. Ale w grupie 25-34 lata wartość ta wzrasta do ponad 50%. Być może, ale to tylko moja spekulacja, to grupa, która ma większą świadomość funkcjonowania w internecie i z tego powodu selekcjonuje treści, które są dla niej interesujące (do ewentualnego dalszego sprawdzenia).

Zdecydowanie najsłabiej Instagram wypadł na wymiarze bycia głównym źródłem informacji o świecie. Tylko 19% respondentów zgodziło się z tym stwierdzeniem i nawet w grupie 25-34, która statystycznie lepiej ocenia Instagrama od innych grup wiekowych, było to tylko 25% wskazań.

Tylko co 3 respondent zgodził się ze stwierdzeniem, że Instagram pomaga mu/ jej nawiązywać i budować relacje z ludźmi. Wyraźnie więcej wskazań mamy w grupie wiekowej 25-34 lata oraz wśród mężczyzn (odpowiednio  38% i 36% wskazań).

Jeżeli chodzi o wyrażanie siebie, to 36% respondentów zgodziło się z tym stwierdzeniem, w grupie 18-24 lata ten wskaźnik jest wyraźnie wyższy i wynosi 46%.

Dodatkowo wrzucam jeszcze infografikę – zbiera powyższe wyniki w nieco bardziej skondensowanej formie [kilkając na obrazek lub ten link, można pobrać wersję pdf].

***

1. W powyższych wynikach zsumowane zostały odpowiedzi: „zgadzam się w dużym stopniu” i „zgadzam się w bardzo dużym stopniu”.

2. Badanie ankietowe (CAWI) przeprowadzone na panelu internetowym Ariadna na ogólnopolskiej próbie liczącej N=1038 osób. Kwoty dobrane według reprezentacji w populacji Polaków w wieku 18 lat i więcej dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Spośród tej grupy wyłoniono 270 osób, które zadeklarowały, że przynajmniej raz w tygodniu korzystają z Instagrama. Badanie przeprowadzono w dniach 4-10 lipca 2019 na zlecenie infuture hatalska foresight institute.