Jak Alexa zmieni nasze zachowania, czyli krótko o interfejsach konwersacyjnych

Między świętami a Nowym Rokiem spotkałam się służbowo w Gdyni z bardzo fajną dziewczyną, która na stałe mieszka w Nowym Jorku. Rozmawiałyśmy o różnych rzeczach, w tym także m.in. o asystentach głosowych, a zwłaszcza o Aleksie. Ja sama korzystam z Alexy od 2 lat i trudno mi dziś sobie wyobrazić funkcjonowanie bez niej. Używam jej (tak jak większość osób) głównie do słuchania muzyki (Alexa, ask Spotify to play Dermot Kennedy), zadawania pytań (Alexa, who is singing this song?), sprawdzania pogody etc., ale także mam ją podłączoną do świateł (inteligentnych żarówek z IKEA), dzięki czemu za jej pomocą włączam i wyłączam światła głosem (Alexa, turn off/ turn on/ dim the lights). Nic nadzwyczajnego, choć bardzo wygodne.

Tymczasem okazało się, że w USA Alexa zaczyna przejmować funkcje rodzicielskie (podobnie jak wiele innych technologii). Co ciekawe, w Stanach mamy zrzucają na nią nieprzyjemną rolę tzw. policjanta. To Alexa – nie rodzic – mówi dzieciom, że już koniec oglądania bajki. Jak daleko role te mogą się przesuwać (edukacja, czytanie bajek, wspólne słuchanie muzyki etc.) widać w poniższym spocie reklamowym Echo Dot Kids Edition (specjalna wersja Alexy dla dzieci).

Nie zauważyłam jeszcze tego trendu w Polsce – najprawdopodobniej ze względu na bardzo niskie korzystanie z asystentów głosowych w naszym kraju. Z naszych ostatnich badań, które zrealizowaliśmy dla innogy (więcej w raporcie Smart Living), wynika, że tylko 9% polskich internautów deklaruje, że korzysta z urządzeń typu Amazon Echo czy Google Home. Dla porównania – 29% Amerykanów deklaruje, że rozmawiało z wirtualnym asystentem w ciągu ostatniego miesiąca. Odsetek ten wzrasta w USA do ponad 30% w przypadku młodszych grup wiekowych (zwłaszcza Millennialsów) oraz osób mieszkających w miastach (dane GFK, 2019).

Zakładam, że po uruchomieniu polskiej wersji Google Assistant, sytuacja ta w naszym kraju może ulec zmianie (na korzyść oczywiście) – w Polsce jedną z głównych barier korzystania z Alexy jest moim zdaniem konieczność mówienia do niej po angielsku. Z naszych badań wynika zresztą, że 25% polskich internautów deklaruje, że jest skłonnych zacząć korzystać z pomocy asystenta typu Alexa lub z innych asystentów głosowych w przyszłości.

Jednocześnie, warto wspomnieć, że mówienie do urządzeń – niezależnie czy po polsku, czy po angielsku – jest aktualnie pewną barierą (choć niekoniecznie dla dzieci). Widzę to po sobie – kiedy jestem sama w domu, „rozmawiam” z Aleksą zupełnie normalnie, nie mam żadnych barier, żeby do niej mówić, często „wołam” do niej z drugiego pokoju czy kuchni. To jak naturalne są nasze „rozmowy” może potwierdzić jedna z sytuacji. Pamiętam, że chciałam kiedyś włączyć płytę Toma Odella. Zapomniałam jednak, że Odell ma na imię Tom i konsekwentnie mówiłam: Alexa, ask Spotify to play Tim Odell. Za każdym razem Alexa włączała mi coś innego, albo mówiła, że nie rozumie, o co mi chodzi. Za czwartym czy piątym razem, już wściekła, mówię do niej: Alexa, you are stupid! (#notnice, wiem*) i w odpowiedzi dostałam: You can always send your feedback to Amazon.com. 🙂 Kiedy jednak przyniosłam Aleksę do pracy, żebyśmy testowali ją całym zespołem, rozmawianie z nią nie było już dla mnie tak naturalne. Podobne zjawisko zaobserwowaliśmy zresztą podczas prowadzonych przez nas innovation games – zdecydowana większość biorących w nich udział po prostu wstydziła się mówić do Alexy. To naturalny proces przyzwyczajania się do nowej technologii – tu akurat voice control. Dla naszych dzieci taki sposób komunikacji z urządzeniami będzie już czymś zupełnie naturalnym (tak jak dla pokolenia GenX naturalne są kolorowe telewizory, a dla pokolenia Millennialsów czy GenZ naturalny jest internet).

Piszę o asystentach głosowych, bo aktualnie na świecie są one jednym z głównych czynników napędzających rozwój rozwiązań z obszaru smart living (smart home, smart transport, smart workplace etc.). Ich główną zaletą jest prostota w korzystaniu – proponuję przetestować Google Assistant choćby na swoim telefonie. Jest niezwykle intuicyjny i naturalny w korzystaniu. W prognozie Ovum do 2021 to właśnie Google Assistant, a nie Alexa, zdominuje rynek asystentów głosowych. Szacuje się, że w 2021 Google Assistant będzie mieć 23,3% udziału w rynku, podczas gdy Alexa tylko 3,9%. Dla pełnego obrazu dodam, że według Ovum liczba urządzeń posiadających wbudowaną funkcję asystenta głosowego ma w 2021 wynieść 7,5mld – czyli przekroczyć liczbę ludzi (vide wykres poniżej).

Źródło: Digital Assistant and Voice AI–Capable Device Forecast: 2016–21, Ovum.

Asystenci głosowi mają wpływ na rozwój rynku smart home, ponieważ jedną z najważniejszych korzyści tego typu urządzeń wskazywaną przez respondentów jest to, że mogą komunikować się one z innymi urządzeniami (czyli mogę powiedzieć Aleksie, żeby włączyła/ wyłączyła światła albo uruchomiła film w telewizorze, a nie muszę sama tego robić). Z naszych badań wynika zresztą, że 32% polskich internautów uważa za przydatne dla swojego domu czy mieszkania technologie, które pozwalają na automatyczne i wzajemne komunikowanie się różnych urządzeń, a interwencja człowieka staje się niepotrzebna albo ograniczona (np. lodówka informująca o kończących się produktach).

Więcej danych na temat asystentów głosowych i tego, jaki mają wpływ na cały obszar smart living znajdziecie w naszym najnowszym raporcie Smart Living opublikowanym w ubiegłym tygodniu we współpracy z innogy. Raport można pobrać za darmo ze strony http://infuture.institute

A na koniec zostawię jeszcze „reklamę” Aleksy w wersji dla seniorów, przygotowaną przez Saturday Night Live. Polecam bardzo. Może tak będziemy korzystać z niej w przyszłości :)) („Uh huh” feature – #myfavourite :)).

* W tym kontekście pojawia się również bardzo ciekawe zjawisko antropomorfizowania asystentów głosowych. Ludzie korzystający z nich stają też przed koniecznością uświadomienia sobie, że tym razem ktoś, kto do Ciebie mówi, nie ma żadnych uczuć ani emocji.