Poza systemem – 2. odcinek OnOff

No dobrze, to już jest :). Drugi odcinek OnOff – czyli mojego cyklu filmów wideo poświęconych trendom społecznym. Tym razem temat, który wzięłam „na tapetę”, to zjawisko określane jako „off the grid”, życie poza systemem. Jeden z bardzo wyraźnych aktualnie trendów, widoczny właściwie we wszystkich obszarach naszego życia.

Na zdjęciu Tempelhof w Berlinie – opuszczone lotnisko, na którym ludzie mają m.in. swoje grządki i hodują własne jedzenie.

Ludzie wpisujący się w trend „poza systemem” określani są często jako ci, którzy łamią zasady – w rzeczywistości próbują zmienić/ poprawić system, w którym żyją. I mówiąc „system” mam na myśli wszystkie możliwe systemy, poczynając od systemu finansowego, przez edukację, budownictwo, żywność, energetykę, a na systemie zdrowotnym kończąc. I wbrew nazwie – to nie są ludzie wykluczeni albo ci, którzy wypadli z systemu na skutek jakiegoś zbiegu okoliczności. Nie. To ich świadomy wybór. Robią to zresztą po to, żeby nie tylko im żyło się lepiej, ale generalnie całemu społeczeństwu. Mają silne poczucie odpowiedzialności za innych.

Bohaterowie tego odcinka są wyjątkowi. Jest elf Pavlik, chłopak, który od sześciu lat żyje bez pieniędzy i dokumentów, nie uznaje państw ani ich granic i sam siebie określa właśnie jako elfa (bo czuje się częścią natury, a jednocześnie pracuje dla przyjemności i chęci pomagania innym – jak elfy/ skrzaty Św. Mikołaja – za swoją pracę nigdy nie otrzymuje wynagrodzenia).

Tak Pavlik czekał na mnie na dworcu w Berlinie – nie widzieliśmy się nigdy wcześniej, a nie mogliśmy się zdzwonić, bo Pavlik ma telefon, ale… nie ma w nim karty SIM (co oczywiste w przypadku osoby, która żyje bez pieniędzy). Przypomniały mi się czasy z liceum, gdy ludzie umawiali się w konkretnym miejscu, o wyznaczonej godzinie i mieli ze sobą jakiś element rozpoznawczy :).

Jest Janek Stolarski, freeganin – od 18 r.ż. żywi się jedzeniem, które firmy wyrzucają do śmieci (btw: jak na pewno pamiętacie, 2014 rok był w UE rokiem walki z marnotrawieniem jedzenia, stąd też głośna kampania Intermarche – Inglorius Fruits & Vegetables – to ten sam trend). Jest Joanna i Mariusz Dzieciątko, założyciele Stowarzyszenia Edukacji w Rodzinie, którzy od wielu lat uczą swoje dzieci sami, w domu. Jest Paweł Sroczyński, założyciel Fundacji Cohabitat, która zajmuje się m.in. architekturą naturalną, ale także wszystkimi obszarami tzw. samowystarczalności. No i wreszcie są przedstawiciele warszawskiego hackerspace’u.

Choć „off the grid” to dziś jeden z istotnych trendów, dopiero realizując ten odcinek, miałam okazję na własnej skórze poznać świat, którego nie znałam wcześniej. Z warszawskimi freeganami chodziłam np. po warszawskich śmietnikach (freeganie określają je jako „paśniki” :)), zlokalizowanych przy dużych marketach spożywczych, szukając wyrzuconego jedzenia. Tabu śmietnika jest u nas ogromne, dlatego zaskoczyło mnie to, że żywność wyrzucana przez wielkie firmy nie różni się niczym od tej, którą kupujemy w sklepach. Ze śmietników wyciągaliśmy zupełnie dobre, wcale niezepsute warzywa i owoce (ogórki, pomidory, ziemniaki, buraki etc.), ale także takie produkty, jak mleko roślinne, kasze, syropy z agawy, oryginalnie zapakowane ciastka etc. – nieprzeterminowane.

W drodze na jeden z warszawskich „paśników”.

elf Pavlik pokazał nam Berlin – od strony, której zupełnie się nie spodziewałam i której bez takiego przewodnika nie miałabym okazji nigdy zobaczyć. Byliśmy w tzw. nomad base – miejscu, w którym mieszkają cyfrowi nomadzi, byliśmy na Schnippel Disko – imprezie, gdzie ludzie wspólnie gotują jedzenie z żywności wyrzucanej do śmieci, po Berlinie poruszaliśmy się głównie piechotą (naprawdę nie wiem, ile dziesiąt kilometrów przeszliśmy przez dwa dni :)).

Oprócz Warszawy i Berlina, zdjęcia kręciliśmy też w Łodzi i w Laskowicach Pomorskich, w osadzie Słomiany Zapał.

I to tyle tytułem wstępu. Więcej szczegółów i informacji w samym filmie. Mam nadzieję, że bohaterowie tego odcinka wywrą na Was takie wrażenie, jakie wywarli na mnie. I że sam film sprowokuje dyskusję. Enjoy :).

OnOff, odcinek 2: Poza systemem

Podczas pracy nad tym odcinkiem, oprócz rozmów z różnymi osobami (rozmawiałam m.in. z przedstawicielami firm spożywczych, które wyrzucają jedzenie oraz freeganami funkcjonującymi w innych krajach europejskich, Hiszpania, Skandynawia etc.) przeczytałam także kilka ciekawych publikacji – większość z nich dostępna jest w całości online (to też bardzo charakterystyczne dla ludzi wpisujących się w trend „poza systemem” – że efekt ich pracy dostępny jest dla wszystkich). Wybrane linki wrzucam poniżej.

1. Mark Boyle, The Moneyless Manifesto: Live Well. Live Rich. Live Free [książka do czytania online]
2. Voluntary Simplicity, by Duane Elgin and Arnold Mitchell, The Co-Evolution Quarterly, Summer 1977 (sic!), [bardzo ciekawy i wbrew dacie publikacji wciąż bardzo aktualny artykuł naukowy, PDF]
3. John Holloway, Change the world without taking power [książka w wersji PDF]
4. Tim Ingold, Being Alive: Essays on Movement, Knowledge and Description [książka w wersji PDF]

Strategicznym partnerem cyklu OnOff jest Orange.